Slaapseks (sekssomnambulisme) is een seksueel gedrag dat gebeurt gedurende slaap. Bekend als ‘SBS’ oftewel ‘Sexual Behavior during Sleep.’ In 1996 is het voor het eerst geïdentificeerd als een nieuw geobserveerde parasomnia. Dr. Michael Mangan schat dat ongeveer 1% van de wereldbevolking aan slaapseks lijdt of het eerste hand gezien heeft. Het komt meer voor dan mensen denken.

Onderzoekers aan de Stanford University Medical Center geloven dat deze aandoening voortkomt uit onregelmatigheden in de hersenactiviteit gedurende slaap. Hoewel het meer psychologisch klinkt, geloven de onderzoekers van Stanford, dat het grootste probleem bij het slaapproces ligt. Het is niet waarschijnlijk, maar mogelijk, dat slaapseksers handelen naar aanleiding van onderdrukt gedrag of  dagelijkse problemen. Deze bijkomende emotionele problemen, kunnen misschien de uiting van de stoornis wijzigen/vormen. Maar zelfs als slaapseksers helemaal geen psychologische of emotionele problemen hebben, kan de stoornis nog steeds aanwezig zijn. Dus slaapseks kan ook een combinatie zijn van biologische en psychologische factoren. Door aandacht te schenken aan dit onderwerp hopen onderzoekers, dat de gezondheidszorg deze stoornis erkent als medisch in plaats van psychologisch.

Seksuele prikkelingen zijn heel gewoon gedurende slaap. Het is bekend dat mannen erecties krijgen in REM-slaap en vrouwen een opgezwollen clitoris en vaginale lubricatie. De meeste slaapseksers hebben een geschiedenis met andere slaapstoornissen, zoals REM slaap gedrag stoornis, tandenknarsen, slaapwandelen, slaapapneu, bedplassen, om er een paar te noemen. Dit allemaal suggereert neuro-chemische afwijkingen in de hersenen of abnormale hersenactiviteit. Het kan erfelijk zijn of in de familie voorkomen. Het wordt aangeraden andere leden van de familie te vragen of ze één of ander soort van slaapstoornis hebben.
Het is ook bekend dat sommige slaapseksers niet de spierverslapping ervaren, dat normaliter gepaard gaat met REM slaap, wat kan leiden tot ongewild of geforceerd gedrag waarvoor ze anders te zwak zijn om uit te voeren. Soms ervaren en handelen slaapseksers naar aanleiding van dromen of non-REM slaap fantasieën vergelijkbaar aan dromen. Slaapseks gebeurt hoogstwaarschijnlijk in de eerste 2 uur van de slaap, maar kan ook tegen het eind van de nacht gebeuren.

Zoals slaapwandelen, is slaapseks een prikkelende stoornis, die geen betrekking heeft op seksuele stimulatie, maar op het afbreken van de barrière tussen het bewuste en onbewuste. Het is toe te schrijven aan een abnormaal prikkelingsmechanisme. Prikkelende stoornissen kunnen automatisch zijn of het gebeurt wanneer iemand ‘bijkomt’ uit het onderbewustzijn van de diepere stadia van non-REM slaap. Gedurende dit stadium van slaap is een persoon gedeeltelijk wakker en gedeeltelijk in slaap. Dat betekent dat personen in staat zijn complexe handelingen uit te voeren. Lage hersenfuncties, die van belang zijn voor bijvoorbeeld lopen, eten, vrijen, masturbatie, etc. zijn geactiveerd. Terwijl de hogere hersenfuncties die van belang zijn voor oordeelvelling, herinnering en geheugen zijn gedeactiveerd. Hierdoor zou een toeschouwer de conclusie kunnen trekken, dat de slaapsekser, volledig bij z’n positieven moet zijn. Terwijl, in werkelijkheid, de slaapsekser zich misschien helemaal niet bewust is van wat hij of zij doet. Vaak zijn slaapseksers niet in staat zich volledig of zelfs gedeeltelijk te kunnen herinneren van wat er tijdens de slaap heeft afgespeeld. Slaapseks is vergelijkbaar aan meerdere persoonlijkheden, omdat in slaap, de slaapsekser in wezen een andere persoon is of heel anders zou kunnen handelen dan hun “wakkere” karakter of persoonlijkheid.

Prikkelende stoornissen kunnen beginnen door geforceerde of onvrijwillige prikkelingen van slaap. Factoren die slaapseks kunnen beïnvloeden of bespoedigen, die genoemd zijn in klinische studies:

	Drugs
	Alcohol
	Psychologische en/of fysiologische stress
	Vermoeidheid/moeheid

Ook gerapporteerd, maar niet klinisch bewezen:

	Nachtelijke beweging of lichamelijk contact met bedpartner gedurende slaap
	Lage seksuele interesse
	Onregelmatige seksuele activiteit
	Dromen/droomachtige seksuele fantasieën
	Seksuele opgewondenheid voor slapen
	Tijd tussen seks

Vaak is het moeilijk voor mensen om te geloven dat slaapseks kan voorkomen. Als een slaapsekser zijn verhaal of ervaringen vertelt aan anderen, zullen sommigen hem of haar echt geloven en sommigen niet. Dit komt ook omdat het nog een redelijk onbekende stoornis is en relatief ontastbaar. Daarnaast wordt er ook nog niet veel onderzoek naar gedaan. Het is moeilijk om slaapseks te bestuderen onder gecontroleerde en wetenschappelijke omstandigheden, omdat het moeilijk is om slaapsekers te vinden die vrijwillig willen meewerken aan onderzoek. Dit vanwege schaamtegevoel van de betrokken persoon/personen. Uit onderzoek, is gebleken dat er een goede medische behandeling mogelijk is. Het nemen van het medicijn, clonazepam, heeft bewezen een opmerkelijke verbetering te zijn in de verstorende seksuele gedragingen gedurende slaap.

Het is moeilijk te zeggen waarom mensen aan ‘slaapseks’ lijden. Het komt in allerlei vormen voor en verschild per individu. Er zijn positieve en negatieve ervaringen. Voorbeelden van beide zijn:
Negatief: schaamte en afkeer van masturbatie – angst en schuld met agressieve slaapseks – teleurstelling en frustratie vanwege seksuele tekortkomingen – etc.
Positief: betere seks – opwinding – bouwt vertrouwen en het naar elkaar toe groeien – passie – etc. Slaapseks kan alle of sommige ervaringen doorkruisen. Het is moeilijk te classificeren. Jammer genoeg, zijn de meeste ervaringen met slaapseks negatief. Angst en schuld over iemands eigen of een partners slaapseks is de meest voorkomende reden. Of het een positieve of negatieve ervaring is hangt af van: “wat er precies gebeurt – hoe ernaar wordt gekeken en op gereageerd door de betrokkenen – en op de persoonlijkheid en verleden van de betrokkenen." Slaapseks kan van meerdere kanten worden bekeken. Twee kanten aan elk verhaal. Dus communicatie is heel erg belangrijk. Praat er open over. En probeer elkaar niet de schuld te geven, maar hou een open houding.

Naar boven